Opening door dagvoorzitter

Piet-Hein Peeters

09:30 – 09:45 uur

Vertrouwen

Ybo Buruma

09:45 – 10:45 uur

In onze samenleving is de afgelopen dertig jaar een grote nadruk komen te liggen op het voorkomen van slachtofferschap en de gedachte dat iedereen daarvoor verantwoordelijk is. Het zijn goede bedoelingen om terrorisme, fraude en ondermijning te voorkomen. Maar die goede bedoelingen leiden tot discriminatie, de toeslagenaffaire en 15.000 werknemers bij banken die zich met witwassen bezighouden. En de enorme nadruk op verantwoording hebben geleid tot een audit society waar toezichtsmechanismen belangrijker lijken dan het echte werk.

 

De clichés van de jaren 90: voorkomen is beter dan genezen en ‘vertrouwen is goed, maar controle is beter’ waren aanvankelijk niet zo slecht, maar volgens Ybo Buruma blijken inmiddels ook de nadelen van te veel geloof erin. Voor een goed functionerende samenleving is vertrouwen belangrijker dan controle. In de sfeer van de veiligheid maar ook in domeinen zoals gezondheidszorg en onderwijs heeft controle een hoge prijs. Voor een goed functionerende samenleving is vertrouwen noodzakelijk tussen burgers en overheid maar ook tussen overheidsfunctionarissen onderling. 

 

• We moeten de ogen niet sluiten voor systemische fouten als gevolg van bestaande regels;
• Functionarissen hebben scharrelruimte nodig – ook om vertrouwen van de burger te krijgen;
• Wees niet te bang dat er iets incidenteel mis gaat, want dat zal gebeuren. Maar dat is beter dan dat je de ogen sluit voor structurele fouten;
• Gooi die individuele medewerkers niet voor de bus als er iets mis gaat.

Beluister hier de podcast met Ybo Buruma over vertrouwen

Je bent niet de baas, maar moet er wel iets mee

Marije van den Berg

11:15 – 12:00 uur

We spreken vaak over regels en systemen alsof ze van bovenaf worden opgelegd. Maar in zorg, onderwijs en andere publieke domeinen ontstaat kwaliteit juist in wat mensen samen doen. Tussen overheid en markt bestaat het coöperatieve domein, waar professionals, burgers en gemeenschappen zelf organiseren wat nodig is. Dáár wordt de rechtsstaat weerbaar – of juist kwetsbaar.

 

Wat gebeurt er als regels ruimte geven aan verschil, vakmanschap en samenwerking? En wat verliezen we wanneer uniformiteit het wint van professionele afwegingen en lokaal initiatief?

Haar lezing is een oproep om niet omhoog te kijken voor oplossingen, maar zijwaarts: naar collega’s, cliënten, studenten en bewoners. Want juist in samenwerking, verschil en het onvermijdelijke gedoe zit de ruimte waarin regels publieke waarde versterken.

 

Na deze lezing:

• Kijk je anders naar regels in je dagelijkse praktijk;

• Herken je het belang van pluraliteit in zorg, onderwijs en bestuur;

• Zie je waar jouw handelen ertoe doet: moedig zijwaarts.

Piet-Hein in gesprek met…

Bart Eigeman

12:00 – 12:30 uur

Hoe geef je als overheid ruimte aan initiatieven die van onderop ontstaat? Gemeenten hebben minder middelen, terwijl maatschappelijke uitdagingen groter worden. Dan ligt de kracht niet in méér regels, maar in méér verbinding volgens Bart Eigeman.

 

Bart werkt aan de beweging #VanIknaarWij: een aanpak waarin niet beleid, maar de energie van bewoners centraal staat. Meer dan 80 initiatieven werden bezocht, honderden gesprekken gevoerd. Niet om te sturen, maar om het sociale weefsel zichtbaar te maken en te versterken Dat vraagt ook het ‘verbouwen’ van de gemeente, in gedrag, in werkwijzen en in structuur. Wat doet bijvoorbeeld het initiatieven-team?

 

De sleutelrol ligt bij de ambtenaar. Vervang ‘dat kan niet’ door ‘wat is wél mogelijk?’ Die mogelijk makende houding vraagt om interne samenwerking, soepele regels en strategische betrokkenheid. Van Ik naar Wij is geen project. Het is een beweging die laat zien: sterke gemeenschappen maken sterke gemeenten.

Hoort het of Helpt het?

Thom Verheggen

13:30 – 14:30 uur

We vinden allemaal dat er teveel regels zijn en weten de gebruikelijke verdachten daarvoor snel aan te wijzen. Maar welke rol kunnen we daar zelf in spelen? Waar zit onze invloed? Hoe houden we al die regelzucht onbedoeld in stand en wat kunnen we daar aan doen?

Thom Verheggen neemt ons mee naar onze eigen invloed op regels, volg je de regels omdat het hoort of omdat het helpt? En zou je ook een andere beslissing kunnen nemen?
We komen allemaal een paar keer per dag op die splitsing, maar staan er niet bij stil of we zien geen mogelijkheid een andere afslag te nemen. Dat geeft alleen maar gedoe. Maar juist op die splitsing zit je échte vakmanschap.

 

Na deze lezing:

• Heb je meer inzicht in eigen invloed op regels;
• Inzicht in alternatief gedrag;
• en herken de splitsing tussen hoort het of helpt het.

Lees het interview met Thom Verheggen: Hoort het of helpt het?

Piet-Hein in gesprek met…

Roos Hoornick

14:30 – 15:00 uur

in 2024 werd Roos benoemd tot Leraar van het Jaar vanwege haar vernieuwende en inspirerende manier van lesgeven. Haar lessen zijn niet gebaseerd op een methode, niet op standaardwerkbladen en al helemaal niet op een jaarplanning die in beton gegoten is. In plaats daarvan neemt ze haar leerlingen mee de echte wereld in.

• Durf methodes los te laten. Buiten de lijntjes kleuren levert de mooiste projecten op.
• Durf te falen. Niet alle leuke ideeën werken. Maar als je het niet probeert, weet je het ook niet.
• Zorg voor schoolbreed draagvlak. Het helpt als de schoolleiding ruimte geeft.

Lees hier het interview met Roos in de PO-raad Leren in de echte wereld.

Laurentien-methode

Laurentien van Oranje

15:30 – 16:30 uur

Hoe kunnen regels weer gaan werken vóór mensen, in plaats van tegen hen? En wat vraagt dat van professionals, bestuurders én systemen?

 

In deze interactieve bijdrage neemt Laurentien van Oranje je mee in haar inmiddels breed erkende Laurentien-methode: een aanpak die laat zien hoe je binnen regels opnieuw ruimte kunt creëren voor menselijkheid, maatwerk en vertrouwen.

 

Vanuit haar jarenlange persoonlijke ervaring in het werken met mensen die vastlopen in systemen, van schuldenproblematiek tot laaggeletterdheid, laat zij zien wat er gebeurt als regels belangrijker worden dan de bedoeling. Hoe kan het ook anders? Laurentien ontwikkelde een aanpak door de jaren heen die een effectieve en werkbare methode blijkt om beleid en uitvoering bij elkaar te brengen.

 

In gesprek met Piet-Hein Peeters deelt Laurentien inzichten, dilemma’s en praktijkvoorbeelden. Deze sessie heeft de vorm van een collegetour, deelnemers worden nadrukkelijk uitgenodigd om vragen te stellen, ervaringen te delen en mee te denken. Juist in de interactie ontstaat ruimte voor nieuwe perspectieven.

 

Lees hier het interview met Laurentien van Oranje over gelijkwaardigheid en dialoog.