Jocelyn Rebbens wakkert graag vuurtjes aan

Jocelyn Rebbens wakkert graag vuurtjes aan

Economisch psycholoog, trainer en coach Jocelyn Rebbens ontsteekt graag vuurtjes in de harten van mensen. Zodat zij áángaan in hun werk en ontwikkeling en terechtkomen buiten hun comfortzone. Daar varen zij wél bij, en de organisaties waar zij werken ook. Net als Rebbens zelf: ‘Ik heb het allerleukste werk dat er is.’

Tekst Lydia Lijkendijk

Met haar bedrijf ReBBels, #brandingambition! schudt Jocelyn Rebbens de boel graag op. ‘De vuurtjes aanwakkeren’, zegt ze zelf. Door echt te kijken naar mensen, en te achterhalen wat er werkelijk speelt voordat ze aan een traject begint met een persoon of een team om een vraagstuk op te lossen. ‘Ik lees tussen de regels door, benoem wat ik zie en werk op basis van vertrouwen’, zegt ze. Met als doel dat mensen groeien en zich ontwikkelen, in hun werk en leven. Want bezig zijn met dingen waarvan je niet gaat ‘sparkelen’, daar is het leven te kostbaar voor. En te kort ook. Rebbens weet er alles van; ze heeft net plotseling haar vader verloren. Hij is veel in haar gedachten, en dat leidt tot mooie gesprekken met mensen. ‘Ik houd van echte gesprekken’, zegt ze erover. ‘Wat dríjft mensen? Daarin ben ik geïnteresseerd.’

Goed in je vel

Op de vraag wat haarzelf drijft, zegt ze: ‘Ik wil ervoor zorgen dat we fijner samenwerken binnen organisaties. Dat we verantwoord samenwerken, met aandacht voor ons psychisch welbevinden. In mijn werk doe ik veel op gevoel en intuïtie. Ik werk niet met jaardoelen ofzo, maar ik wil doen waar ik blij van word: mensen begeleiden met plezier en af en toe een traan. Zodat ze op de best mogelijke manier in hun vel komen te zitten.’

Vooral GenZ heeft het moeilijk op de werkvloer, weet Rebbens. ‘Lees de GenZclopedie van Laura Bas er maar op na. GenZ is met de telefoon in de hand geboren, en volwassen geworden tijdens corona. Er mocht niks en er kon niks. Het positieve is dat de gesprekken aan de keukentafel gelijkwaardiger waren, en dat er ruimte was voor emoties. Zij zijn nu op zoek naar kaders waarbinnen ze vrijheid krijgen, en naar betekenisgeving binnen een baan. Ze hebben het nodig om coaching te krijgen op de werkvloer én vertrouwen.’ Als organisaties duo’s maken van junioren en senioren is GenZ daar enorm mee geholpen, stelt Rebbens. ‘Wij hebben werkervaring, GenZ heeft AI. GenZ’ers gooien van alles door ChatGPT of Copilot en denken dat het meteen klopt wat eruit komt. Dat is levensgevaarlijk. Onze strategische inzichten en ons analytisch vermogen doen er dus toe!’

Culturen en achtergronden

Als geboren Brabantse werkt ze met mensen en organisaties door het hele land. Ze vindt het mooi, al die verschillende culturen en achtergronden. ‘De mooiste gesprekken heb ik vaak met deelnemers met een religieuze achtergrond. Die trouw zijn aan kerk of geloof, en vooral nieuwsgierig en dapper zijn in hun werk en leven. Daar leer ik heel veel van. Ook in deze moeilijke tijd stellen ze mij de goede vragen. Ze bieden een luisterend oor en ik ervaar veel warmte.’

Dat ze open is over zichzelf, is een goede voedingsbodem voor gesprekken, heeft ze ontdekt. ‘Daarmee maak ik de leeromgeving open en veilig. Ik deel omdat ik ook een mens ben, tegen levenslessen aanloop en bijvoorbeeld ook wel eens eenzaam ben.’ Het zorgt voor betere verbinding.

Net als haar vader

Ze lijkt meer op haar vader dan ze dacht, heeft ze ontdekt. ‘Rondom zo’n sterven denk je na over de ander en jezelf. Mijn vader en ik konden weleens clashen. Ik heb, net als hij, een sterk rechtvaardigheidsgevoel. Als ergens onrecht is, dan kom ik ervoor op. Dat deed hij ook. Ongeacht wat de buitenwereld daarvan vindt. Hij durfde impopulaire dingen te zeggen, net als ik.’ Directheid en temperament zijn karaktereigenschappen die haar vader ook had, getriggerd door oneerlijkheid. Net als zorgzaamheid, loyaliteit en betrokkenheid bij dierbaren. ‘Ik ben iemand die nog kaartjes stuurt per post’, lacht Rebbens.

Rebbens lijkt extravert, maar is ook introvert. ‘Dat heet tegenwoordig otrovert’, zegt ze. ‘Dat label past bij mensen die zich in beide kenmerken herkennen. Die enerzijds de sociale batterij opladen door met vrienden te zijn, en anderzijds graag met een boek op de bank zitten.’ Zelf laadt ze ook op door te sporten en lekker vers te koken. ‘En ik laat me voeden door de reizen die ik maak. Elk jaar in februari maak ik een verre reis. De combinatie van natuur, mensen, cultuur en eten inspireert mij. En het op reis gaan zelf ook. Binnenkort gaat mijn moeder een weekje mee. Ik wil het leven zo mooi mogelijk maken voor mezelf en anderen. Daarom support ik jaarlijks een goed doel, waaraan ik kosteloos uren besteed. Dit jaar steun ik stichting Sparkinson. Deze stichting biedt lichtpuntjes aan mensen met Parkinson met een kleinere portemonnee, bijvoorbeeld in de vorm van een uitje met het gezin.’

In de comfortzone gaat je vuurtje niet branden

Sturen op potentieel

Met haar bedrijf en door het werk dat Rebbens doet, stuurt ze op potentieel. Dat is tegelijkertijd waar in organisaties de kansen liggen. ‘Mensen willen gezien en uitgedaagd worden. Ze willen ertoe doen. Dus wees nieuwsgierig naar elkaar. Naar GenZ, naar vrouwelijke leiders, het geldt in de breedste zin. Mensen verlaten een organisatie vaak omdat ze denken dat ze niet meer kunnen groeien of zich niet gezien voelen. Het gaat erom dat je omstandigheden creëert waardoor ze enthousiast raken en gemotiveerd blijven.’ En mensen gaan niet goed op controles, weet ze. ‘Geef ze vertrouwen, stimuleer ze binnen de kaders en durf je vertrouwen uit te spreken in hun kwaliteiten.’

Bouwen aan vertrouwen is een eigenschap die Rebbens graag terugziet bij leiders. ‘Net als strategisch denken, zorgen voor psychologische veiligheid en de moed hebben om eerlijke gesprekken te voeren. Durf je eerlijk naar jezelf te kijken en naar de ander, en waar zit dan de winst? Daar hoort ook adaptieve intelligentie bij, dat is emotionele intelligentie nieuwe stijl. Dat betekent dat je stevig in je schoenen staat, maar wel mee kunt bewegen met een ander of veranderingen waar je voor komt te staan.’ Als trainer/coach vindt Rebbens zichzelf steeds opnieuw uit als het om die eigenschappen gaat. De maatschappij verandert snel, en haar programma’s en inhoud ervan veranderen mee. ‘Uit je comfortzone gaan, jezelf steeds verder ontwikkelen is ook belangrijk voor trainers. Want in de comfortzone gaat je vuurtje niet branden, hoor!’

Uit de comfortzone

Uit de comfortzone dus, dat is de boodschap. ‘De meeste mensen schieten vaak rechtstreeks door in de paniekzone’, zegt Rebbens. ‘Maar angst helpt je niet om het beste uit jezelf te halen. Voor leiders is het de kunst mensen te bekrachtigen in wat ze al goed doen. Door vertrouwen te geven, nieuwsgierig te zijn en de juiste vragen te stellen zonder daar zelf al het antwoord op te geven, kom je erachter wat mensen nodig hebben aan support om een stapje extra te zetten. Zodat ze niet doorschieten in paniek, maar terechtkomen in de stretch- of leerzone.’ Wat mensen nodig hebben, is heel verschillend. ‘De één heeft een sparringpartner nodig, de ander meer overzicht, een voorbeeldsituatie of budget.’ Met alleen nieuwsgierig zijn en vragen stellen, kom je er overigens niet. ‘Je moet ook tijd hebben om het antwoord te horen en te reflecteren’, zegt Rebbens.

Wat mensen ook nodig hebben om te ontwikkelen; ze hoeven niet meteen een 10 te halen, stelt Rebbens. ‘Fouten maken mag. Als je valt, sta je gewoon weer op en leer je van wat er niet werkte. Zo gaat het ook met leren lopen en fietsen. Dus wees zelf kwetsbaar als leider en geef de mensen vertrouwen. En ga ze niet micro-managen, gun ze de ruimte. Je hoort het wel als het niet lukt.’

Vrouwelijk leiderschap

Leiders kunnen veel impact hebben op medewerkers en veel betekenen in hun ontwikkeling. Vrouwelijke leiders hebben daarbij een extra uitdaging. ‘Zij hebben te maken met oude verwachtingspatronen en stigma’s. Het gevaar is dat vrouwen mannelijk leiderschap gaan kopiëren, en dat is zo jammer. Je kunt veel beter authentiek bij jezelf blijven, wat je stijl ook is, dan dat je mannelijk gedrag aanneemt. Dat tast je geloofwaardigheid aan. Het is juist zo mooi dat vrouwen kunnen verbinden én begrenzen. Vrouwen zijn niet persé empathischer, maar zijn vaak goed in verbinden. In gun vrouwen dat ze richting kunnen geven vanuit verbinding. Het stuur vastpakken. Dat ze empathie én daadkracht kunnen koppelen. Laat dat zien vanuit je eigen kracht en kwaliteiten. Je hoeft niet harder te praten, je moet geloofwaardig zijn. Mensen hebben in hun ontwikkeling niks aan een rol of een titel van de leidinggevende, maar aan een leidinggevende die ze vertrouwen.’

Spreek je uit

Wat kunnen mensen eigenlijk zélf doen om impact te maken, en invloed te hebben op hun eigen ontwikkeling? ‘Spreek eerder uit wat je ziet en wat je signaleert. Houd dat niet bij je. Daardoor word je onzichtbaar. Als anderen niet wéten wat jou beweegt, kunnen ze ook geen vertrouwen, ruimte of support geven. Als je zaken uitspreekt, kom je vaak uit op een gezamenlijke noemer. Ben je kwetsbaarder én duidelijker over wat je wel en niet wilt. Door nieuwsgierig te zijn en door te vragen, wordt het ook een stuk veiliger. Je kunt de aannames dan loslaten.’

Oma en moeder

Vrouwelijk leiderschap, zelfvertrouwen hebben, vertrouwen geven – over deze en andere onderwerpen die ermee samenhangen spreekt Jocelyn Rebbens op het Jaarcongres Vrouwen met Impact op 30 september. Welke vrouwen hebben op haarzelf eigenlijk impact gehad? ‘Mijn oma en mijn moeder’, zegt ze. ‘Mijn oma is al 41 jaar geleden overleden. Zij zette elf kinderen op de wereld. Ze heeft mij geleerd dat voor niks de zon opgaat. Door werkjes voor haar te doen, kon ik sparen voor spikes voor atletiek. Als je iets wilt, moet je er je best voor doen. Dat is de levensles die ik van haar heb geleerd. Van mijn moeder leerde ik veerkracht. Dankzij haar weet ik dat een lach en een traan naast elkaar kunnen bestaan. Dat probeer ik ook mee te geven aan deelnemers aan mijn trainingen: lachen en huilen is voelen en menselijk.’