Waar verander jij niet?

Waar verander jij niet?

Wat vind jij als veranderkundige vooral interessant aan veranderingen?

‘Veranderen gaat voor mij over creëren. Als kind schreef ik op Lord of the Rings geïnspireerde verhalen en maakte ik kaarten van mijn eigen fantasieland. Eerst bestond het nog niet, en daarna wel. In organisaties vind ik de mooiste veranderingen die beginnen met de vraag: zou het kunnen? Wat ik zo interessant vind, is dat iets wat eerst vernieuwend is, na verloop van tijd vanzelfsprekend wordt. En dan ontstaat er weer ruimte voor iets nieuws.’

Hoe veranderlijk ben je eigenlijk zelf?

‘Dat valt grappig genoeg wel mee; ik houd van stabiliteit. Voor ik ga slapen lees ik altijd, zonder uitzondering. Ik ben al 24 jaar samen met mijn vrouw, we wonen al jaren in hetzelfde huis en bij mijn eerste werkgever werkte ik acht jaar. Tegelijkertijd zoek ik ook naar kleine veranderingen in mijn leven: hoe dingen leuker, beter en impactvoller kunnen. Ik help organisaties veranderen, terwijl een aantal van mijn eigen overtuigingen geen centimeter opschuiven. Dus ja, hoe veranderlijk ben ik eigenlijk zelf?’

Jouw bijdrage aan het Jaarcongres draagt de prikkelende titel: ‘Ik ga niet veranderen’. Waarom kies je voor deze insteek?

Het is allemaal begonnen toen ik vorig jaar de Oscarwinnende film I’m not a robot van Victoria Warmerdam zag. In die film vult een vrouw een Captcha in, zo’n puzzeltje om te bewijzen dat je geen robot bent. Het lukt haar maar niet om de puzzel op te lossen. Ze belt de klantenservice en die stelt haar de vraag: zou het kunnen dat u een robot bent? En dat blijkt te kloppen. Dat schudt haar hele zelfbeeld en beeld van de wereld door elkaar.

Hoeveel verandering kunnen we aan? Vanuit filosofisch oogpunt vind ik die vraag fascinerend. Met mijn bijdrage wil ik samen met het publiek eerlijk in de spiegel durven kijken. Zo wil ik een scherper gevoel voor de eigen grens meegeven, waar verander je niét? En als je dat ervaren hebt: waar is wel ruimte om te veranderen?

Afstand nemen van de dagelijkse drukte!

‘De dagelijkse drukte is wat mij betreft een van de grootste blokkades van deze tijd. Toen ik twintig jaar geleden begon met werken, leek het al druk. Inmiddels lijkt het ieder jaar drukker te worden. Organisaties zijn voortdurend in beweging. We praten over ambities en verlangens, maar zodra het concreet moet worden, zoeken we naar een gaatje in overvolle agenda’s. Als bestaande aanpakken niet meer werken, is het tijd om stil te staan. Vertragen dus.’

Zouden we in ons dagelijks werk meer ruimte moeten maken voor reflectie?

‘Ja, maar het luistert wel nauw hoe je dat doet. Reflectie moet geen verplicht agendapuntje worden. Dat is een beetje alsof je tijdens een stilteretraite tien minuten je mail mag checken; dat werkt niet. Het is lastig om te vertragen terwijl je deadlines probeert te halen. Tegelijkertijd is altijd ‘aan’ staan ook onnatuurlijk. Het gaat erom de lenigheid te ontwikkelen om op een organische manier te schakelen tussen versnellen en vertragen.’

‘Reflectie moet geen verplicht agendapuntje worden’

Deze tijd vraagt veel van ons. Hoe kunnen we anders omgaan met alle veranderingen?

‘Ik vraag me af of we anders moeten leren denken. Filosoof Arnold Cornelis schreef in Logica van het gevoel dat gevoel niet het tegenovergestelde is van ratio, maar een eigen ordening heeft. Misschien moeten we anders leren voelen.

Ervaren speelt daarin een belangrijke rol. Hoe ouder ik word, hoe meer ik besef dat er veranderkracht schuilt in ervaring. Pas als je hebt ervaren dat iets anders kan, ga je er echt in geloven.’

Wat zou je mensen willen meegeven?

‘Net als de hoofdpersoon in de film kunnen we onszelf de vraag stellen: ga ik eigenlijk wel veranderen? Wat kan en wil ik veranderen, wat misschien niet. Alleen al het onderzoeken van die vraag helpt om scherper te zien wat voor jou werkelijk belangrijk is. Dat geeft meer ruimte om te veranderen dan je denkt.’

Meer weten?

Benieuwd geworden naar Daniëls bijdrage en de andere sprekers? Meld je dan nu aan voor het Jaarcongres Veranderen met Impact op 4 november en krijg vroegboekkorting tot en met 1 september.