Impact hebben. Je kunt het leren

Impact hebben. Je kunt het leren

Impact hebben is helemaal niet zo maakbaar als iedereen denkt. Dat stelt Rini van Solingen, die we expert mogen noemen in het onderwerp. Maar dat wil niet zeggen ‘dat je maar wat doet’. Wat je dan wél moet doen, weet Van Solingen heel goed. En na het lezen van zijn boek, of het bijwonen van zijn masterclass, weet iederéén hoe het moet. Want de impactversnellers die van Solingen signaleert, zijn overal toepasbaar.

Tekst Lydia Lijkendijk

Rini van Solingen, van huis uit technisch informaticus, is deeltijdhoogleraar aan de TU Delft. Daarnaast is hij CTO van consultancybureau Prowareness, dat bedrijven helpt digitaliseren en versnellen, en auteur. Zijn jongste boek, Alle ballen op impact, verscheen in de zomer. Op 19 maart geeft hij de Masterclass Impactvol Leidinggeven. Met als ondertitel: meer bereiken met minder gedoe. Tsja, wie wil dat nou niet?

Eerst wintersport

Daags voor zijn wintersportvakantie naar Italië vindt Rini van Solingen nog de tijd voor een interview. Hij gaat skiën met een vriendengroep, mannen die hij nog kent van de middelbare school. Hij komt meteen met een mooi voorbeeld van impactvol leidinggeven. ‘Het is heel lekker als iemand beslissingen neemt voor de groep. Dat iemand, die het gebied een beetje kent en zich heeft voorbereid, zegt: “We pakken deze lift”, of: “We doen die afdaling”. Je wilt niet met tien man staan discussiëren op de piste. Ik moet eerlijk bekennen dat ik die iemand ben. Dat is niet omdat ik zo’n natuurlijke leider ben, maar omdat ik de kaart uit mijn hoofd heb geleerd.’ Op andere vlakken laat hij het leiderschap graag over aan z’n vrienden, zegt hij.

Dan Amerika

Vakantietripjes zijn doorgaans lastig te organiseren in huize Van Solingen, want hij en zijn vrouw zijn verantwoordelijk voor zoon Bas, die een beperking heeft. Nu Bas het huis uit is, is ‘op bezoek gaan bij Bas’ zo ongeveer Van Solingens grootste hobby. Daar maakt hij impact mee, Bas gaat goed op aandacht van het gezin. Dit voorjaar, nu de fysieke zorg voor Bas minder is geworden, vertrekt Van Solingen met zijn dochter voor een dikke maand Amerika. Ze hebben wat in te halen, want ze had nog een diploma-reisje tegoed. Hij heeft er ontzettend veel zin in. Hij heeft zich wel voorgenomen zich keurig aan de verkeersregels te houden en zijn zware rechtervoet wat in te tomen. ‘Als we aan de kant worden gezet, houd ik netjes mijn handen aan het stuur, en doe ik verder niks. Want de filmpjes waarin het misgaat, die ken ik. Bovendien zal ik ervoor zorgen dat ik mijn paspoort overal en altijd bij me heb.’

Impact is iets ongrijpbaars. Het is niet wat je doet, maar wat er achterblijft als je klaar bent

Goede leiders

Het bruggetje naar wat goed leiderschap precies is, is meteen gemaakt, voor de goede verstaander. ‘Een goede leider helpt mensen, of dat nu medewerkers of klanten zijn, in hun kracht te komen. Hij of zij helpt hen om te doen waarvoor ze op deze planeet zijn gekomen. Het gaat niet om de leider zelf, maar mensen hebben wel leiderschap nodig om de volgende stap te kunnen zetten. Een goede leider, kortom, helpt anderen floreren en impactvol zijn.’

Gevraagd naar de eigenschappen van goede leiders, zegt hij: ‘Nieuwsgierigheid vind ik heel belangrijk. Als je nieuwsgierig bent, sta je open voor de toekomst. Het is belangrijk dat je de bereidheid hebt om te leren, dus reflectievermogen bezit. Niet denken dat als je iets víndt, dat het ook zo ís. Durf te leren en heb de moed om keuzes te maken. En blijf maar een beetje bescheiden. We weten met z’n allen heel veel niet.’

Impact hebben

Iedereen heeft altijd impact, zegt Van Solingen. Op anderen, bijvoorbeeld. ‘Iedereen heeft in z’n leven wel iemand die impact op hem heeft gehad. Die op een cruciaal moment in het leven iets gedaan of niet gedaan heeft, waardoor jij een stap kon zetten of een keuze kon maken. Dat zijn zelden meer dan twee of drie mensen. En het is maar de vraag of die mensen op dat moment erg bezig waren met impact hebben. Ze waren wie ze waren en hebben je oprecht geholpen, of je juist even met rust gelaten.’

Ook kun je impact hebben op anderen door te sturen op resultaat. Van een organisatie, of van iemand persoonlijk. ‘Dit moet je niet aan het toeval overlaten. Het is goed om te bedenken wat je wilt bewerkstelligen met je organisatie of je bedrijf. Met de impact die je wílt maken of de impact die anderen willen dat je maakt.’

Weten waar je van bent helpt je om op detailniveau en op dagelijkse basis impact te hebben met kleine beslissingen. ‘Impact is iets ongrijpbaars. Het is niet wat je doet, maar wat er achterblijft als je klaar bent. Je hoeft soms maar weinig te doen om veel impact te hebben. Je moet het in elk geval niet te veel aan je ego koppelen. Je levert een bijdrage ergens aan, maar je doet dat nooit alleen.’

Impactversneller

Impactversnellers zijn katalysatoren die ervoor zorgen dat je daadwerkelijk impact hebt, op anderen, op de werkvloer, op het resultaat. ‘We komen steeds meer in werksituaties terecht die niet meer zo maakbaar zijn als we zouden willen. Hoe ga je daarmee om? Door je vooral niet druk te maken om álle plannen, procedures en protocollen, maar te kijken naar de bedoeling. Wat wil je nou bereiken, en daar dan in kleine stappen aan te werken. Doe niet alles in één keer, maar liever tien keer tien procent. Dan krijg je door hoe je de meeste impact kunt hebben tegen de minste inspanning. Maak je werk zo klein mogelijk, dat is de eerste impactversneller die ik wil noemen. De tweede is: definieer impact zo concreet mogelijk. Omschrijf voor jezelf in je eigen werk zo concreet mogelijk waaruit jouw impact bestaat. Dat kan de impact zijn die je als persoon neer wilt zetten, of de impact die van je verwacht wordt.’

Van Solingen noemt graag nog een derde impactversneller: zorg ervoor dat je dáár bent waar het gebeurt. ‘Het valt mij op dat veel mensen impact proberen te maken vanaf hun werkplek of hun thuiswerkplek. Met de complexiteit en dynamiek die we in organisaties zien, ligt de oplossing niet daar waar jij werkt, maar daar waar het gebeurt. Ga dáár zitten waar de impact gevoeld wordt. Dan ontdek je veel beter wat wel en niet werkt, waar je tijd in moet stoppen of niet en wat belangrijk is en wat niet. Speel dicht op de bal.’

Meetbare doelen

De dynamiek en complexiteit in organisaties stijgt al jaren, zegt Van Solingen. ‘Dat heeft te maken met globalisering, digitalisering en de snelheid waarmee dat gaat. Vroeger werkten we met jaarplannen. Die kon je gemakkelijk tussentijds aanpassen en bijsturen, omdat het allemaal zó langzaam ging in de wereld. Leiders waren getraind in het maken van plannen die nog nét concreet genoeg waren om er budget voor los te krijgen, maar vaag genoeg om gedurende het jaar lekker bij te schaven en er toch impact mee te maken. Door de versnelling werken de jaarplannen niet meer. Het realiseren van impact komt aan op de mensen op de werkvloer die daadwerkelijk dingen dóén. Zij hebben helemaal geen behoefte aan vage doelen, maar juist aan meetbare doelen. Zodat ze zelf op dagelijkse basis kunnen zorgen voor de impact.’

Wat leiders dus het beste kunnen doen in deze tijd, stelt hij, is wegblijven van vage plannen. En doelen zo concreet, helder en meetbaar mogelijk te maken.

Omarm de onzekerheid

Hoopvol is van Solingen erover dat organisaties in de afgelopen jaren hebben ontdekt hoe ze in die complexe wereld toch succesvol kunnen zijn. ‘De aanpakken en werkwijzen hebben zichzelf al bewezen. Je hoeft niet te pionieren als je niet weet hoe je dat het beste aan kunt pakken, je kunt gewoon naar andere organisaties kijken.’

En als je het tóch even niet weet als leider in deze onrustige tijden, dan is het geen schande om dat toe te geven. ‘Omarm de taal die hoort bij onzekerheid. Benoem dat je een vermoeden hebt, of dat iets een hypothese is, en zoek naar bewijs. Wees niet bang voor onzekerheid, en wees helder over de impact die je wilt hebben. Stuur dáárop, in plaats van op protocollen en randvoorwaarden. En ga dan gewoon aan de slag. Door te doen leer je meer dan door te denken.’

Laaghangend fruit

Tijden en methoden veranderen, maar impact willen of moeten hebben verandert nooit’, zegt Van Solingen. Het is zijn bedoeling dat mensen naar huis gaan met tien goede ideeën, vijf plannen en één of twee concrete acties die het verschil gaan maken.

Hij vindt het leuk mensen te helpen met het ontwarren van hun ‘complexiteitsknoop’. Te beginnen met het laaghangend fruit. ‘Mensen doen daar altijd een beetje denigrerend over. Maar laaghangend fruit plukken kost weinig tijd en energie en is wel impactvol. Dus doe dat als eerste! Het grote voordeel is: ook laaghangend fruit groeit weer aan. Dus waarom zou je héél veel moeite doen voor die ene, perfecte appel waar je maar heel moeilijk bij kunt komen? Juist het laaghangend fruit is superinteressant.’