De gezondheidszorg heeft de samenleving ontdekt als samenwerkingspartner. De gemeenschap kan inderdaad bijdragen aan zorg en welzijn, weet Joop Hofman. "Het risico is dat burgers moeten voldoen aan de eisen van professionals, terwijl juist de gemeenschap de norm moet bepalen."

Vertrouwen is goed, controle is beter. Het is een vaak gehoord gezegde. Aan wetenschapper Frédérique Six, gepromoveerd op de dynamiek van vertrouwen bouwen en behouden, is deze ‘wijsheid’ niet besteed: ‘Lenin heeft dit bedacht, en wil je je daarmee vereenzelvigen?’ Voor een specialist in goed bestuur kan de grondlegger van het Sovjet-partijwezen natuurlijk ook niet als voorbeeld dienen. ‘Standaard handelen vanuit wantrouwen, daar kun je niet veel mee.’

Enige tijd geleden trainde ik een aantal dansers van het NDT, Het Nationaal Ballet, Scapino Ballet en Introdans in ‘effectief beïnvloeden’. Als lid van de ondernemingsraad proberen deze dansers de belangen van hun collega dansers te behartigen. Wat natuurlijk niet werkt, want iedere professionele danser in de wereld doet een moord om te mogen dansen bij een van deze gezelschappen.

Met een ontwapenende eenvoud legt de film ‘The Old Oak’ de kiem van polarisatie bloot: in één woord ‘angst’ en wat specifieker: ‘informatieonzekerheid’. Alles draait om de vraag: wie of wat biedt houvast, als je het niet meer kunt bevatten. Hier ligt bij uitstek een uitdaging voor de communicatiediscipline. De uitdaging om te ontdekken dat bij wat mensen scheidt er altijd iets is dat hen verbindt.

Leiderschap in een complexe wereld moet er anders uit gaan zien dan we decennialang gedacht hebben. Het beeld dat we hebben van de leider als sterke, extraverte, almachtige  en mannelijke leider kan overboord. In plaats daarvan komt een introverte leider, die eerst focust op het verleden, kiest tussen goed en goed en zéker niet almachtig is. Sioo-rector Jesse Segers, expert in leiderschap, gelooft in deze onzichtbare leiderschapskwaliteiten: ‘Die helpen organisaties meer vooruit in de permanente crisis waarin we verkeren.’

Floor Ziegler kwam jaren geleden als buitenstaander in Amsterdam-Noord wonen. Ze wilde graag wat doen aan haar inburgering daar en zocht saamhorigheid vanuit een enorme behoefte om samen met de oorspronkelijke bewoners te leven, om op die plek met elkaar te kunnen zijn. Haar ervaring met wonen in ontwikkelingslanden bleek de sleutel. Je bent daar immers altijd te gast, dus je vraagt wat er nodig is, hoe je kunt inpassen, je verdiept je in de cultuur. Floor sprak mensen op straat aan en zonder dat het de vooropgezette bedoeling was, leidde dat tot de ontwikkeling van een gemeenschap.

De oorspronkelijke betekenis van ‘conflict’ in het latijn is ‘onderling verschillen’. ‘Samen verschillen’ vind ik nog mooier. Dit haalt de lading eraf die we vaak geven aan het woord ‘conflict’ en nodigt ons uit om conflict te herwaarderen of zelfs te eren (Bron: Shirine Moerkerken (2021) Conflicteren). In het verschil met de ander zit de potentie om te komen tot innovatieve oplossingen voor vraagstukken, die je in je eentje nooit had kunnen bedenken. Hoe zoek je dat ‘samen verschillen’ actief op?

Wanhoop, paniek verontwaardiging, boosheid. Steeds vaker ontmoet ik bestuurders, directeuren en managers die verantwoordelijkheid willen dragen voor 2035, en verder, maar daarover gefrustreerd zijn. Ze willen het, maar het lukt ze niet. Vooral omdat ze dag in dag uit muurvast zitten in een systeem dat helemaal is gericht op zoveel mogelijk, zo snel mogelijk en zo goedkoop mogelijk. Hoe kan je daarin overeind blijven en tegelijkertijd bezig zijn met wat in de toekomst nodig is?

Toen Carola Wijdoogen in 2010 directeur Duurzaamheid werd bij NS, vroegen vrienden haar voorzichtig of ze op een zijspoor was beland. ‘Ze dachten dat duurzaamheid een hype was die wel weer weg zou gaan.’ De ‘hype’ werd het nieuwe model van de werkelijkheid en in 2014 werd Wijdoogen MVO-manager van het jaar. Nu richt zij zich met de Number 5 Foundation op maatschappelijke transities die bijdragen aan een rechtvaardige en duurzame samenleving. En brengt zij ‘groen’ en ‘sociaal’ bij elkaar.

Dat is de vraag die Klarien zich vandaag de dag bijna dagelijks stelt. Ze is moeder van drie, tuinder van CSA de Wilde Peen, medeoprichter van Toekomstboeren en van Streekwaar, opdrachtgever voor het onderzoek duurzame pacht, deelnemer aan de Green Deal Voedselbossen en, niet onbelangrijk, echtgenote van medeveranderaar Leonardo. Wat is haar droom? Wat is haar veranderstrategie? En werkt die? Wat maakt dat Klarien door blijft gaan ondanks de tegenslagen?